Zheng Shuang

ژنگ شوانگ (Zheng Shuang)

کمتر بازیگری در چین مسیری را طی کرده که ژنگ شوانگ طی کرد: دختری از شمال شرقی کشور که در هجده‌سالگی با نخستین نقش تلویزیونی‌اش یک‌شبه به چهره‌ای سراسری بدل شد، یک دهه در صدر محبوب‌ترین بازیگران نسل خود ماند، و سپس در فاصله‌ی چند ماه، کارنامه‌ی حرفه‌ای‌اش به‌طور کامل متوقف شد. او متولد ۲۲ اوت ۱۹۹۱ در شهر شن‌یانگ در استان لیائونینگ چین است و نامش در فهرست‌های بین‌المللی گاه به شکل معکوس، «شوانگ ژنگ»، ثبت شده است.

کودکی در شن‌یانگ و سال‌های دوری از خانه

ژنگ شوانگ تنها فرزند خانواده‌ای بود که آرزوهای بلندی برایش داشتند؛ مادرش کارمند و پدرش اهل کسب‌وکار بود. آموزش هنری او تقریباً هم‌زمان با راه‌رفتنش آغاز شد: پیانو، فلوت و رقص، و نخستین حضورش روی صحنه در چهارسالگی. از پنج‌سالگی هم پای مسابقات و برنامه‌های تلویزیونی کودکان کشیده شد.

اما نقطه‌ی عطف کودکی‌اش تصمیمی بود که در دوازده‌سالگی برایش گرفته شد. خانواده او را تنها و به فاصله‌ی نزدیک به دو هزار کیلومتر از خانه، به مدرسه‌ی رقص سیچوان در شهر چنگدو فرستادند؛ آن هم با یک سال جهش تحصیلی، به‌طوری‌که از کوچک‌ترین‌های کلاس بود. غریبگی در آن سال‌ها فقط احساس نبود؛ لهجه‌ی شمال‌شرقی‌اش میان هم‌کلاسی‌های سیچوانی به‌روشنی شنیده می‌شد و همین باعث شد مدت‌ها از جمع کنار گذاشته شود.

سال‌ها بعد، خودش در کتابش از رابطه‌ی پرکشمکش با مادری سخت‌گیر نوشت؛ از تمرین‌های طولانی پیانو و از روزهایی پیش از سفر به چنگدو که گریه می‌کرد و می‌گفت نمی‌خواهد از خانه دور شود، و پاسخی که شنید دلداری نبود، بلکه این هشدار بود که اگر بهانه‌گیری ادامه یابد، باید تنها و بی‌همراه راهی سیچوان شود. این تجربه‌ی زودهنگامِ استقلال و تنهایی، بعدها در بسیاری از نقش‌ها و نیز در صراحت کم‌نظیرش مقابل دوربین بازتاب پیدا کرد.

راهی که به دانشکده‌ی سینمای پکن رسید

سال ۲۰۰۷، وقتی هنوز شانزده‌سالگی‌اش کامل نشده بود، در رشته‌ی بازیگری دانشکده‌ی سینمای پکن — معتبرترین مدرسه‌ی بازیگری چین — پذیرفته شد و از کم‌سن‌ترین دانشجویان دوره‌ی خود بود. در سال ۲۰۱۱ مدرک کارشناسی هنرهای نمایشی‌اش را از همین دانشکده گرفت؛ در حالی که تا آن زمان دیگر ستاره‌ای شناخته‌شده بود.

جهش: شهرتی که یک‌شبه رسید

در سال ۲۰۰۹، هنوز دانشجو بود که نقش «چو یوشون» را در سریال جوان‌پسند *Meteor Shower* — بازسازی چینی یک درام پرطرفدار تایوانی — به او سپردند. سریال به پدیده‌ای ملی تبدیل شد و ژنگ شوانگ عملاً یک‌شبه به چهره‌ای سراسری بدل شد. او حتی یکی از قطعات موسیقی متن سریال را هم خواند. همان نقش برایش نامزدی جایزه‌ی بهترین بازیگر زن در بیست‌وپنجمین دوره‌ی جوایز عقاب طلایی چین را به همراه آورد و او را به جوان‌ترین نامزد تاریخ این بخش تبدیل کرد — رکوردی که بخش مهمی از اعتبار حرفه‌ای اولیه‌اش بر آن بنا شد.

ورودش به سینما هم کم‌فروغ نبود: بازی در فیلم *Mural* به کارگردانی گوردون چان جایزه‌ی بهترین چهره‌ی تازه را از انجمن کارگردانان فیلم هنگ‌کنگ برایش به ارمغان آورد. روزنامه‌ی «نان‌فانگ دوشی» او را در زمره‌ی «چهار بازیگر زن شاخص نسل دهه‌ی نود» چین جای داد.

دهه‌ی درخشان

سال ۲۰۱۴ نقطه‌ی چرخش تازه‌ای بود. ژنگ شوانگ در سریال فانتزی-تاریخی *Swords of Legends* نقش «شیانگ لینگ»، روباه‌روحِ نیمه‌انسانِ ساده‌دل و شیرین، را بازی کرد؛ شخصیتی که میان جمعِ جدی و حماسیِ قصه، شور و شیطنت می‌آورد و به یکی از محبوب‌ترین نقش‌های کارنامه‌اش بدل شد. سال بعد، بازی‌اش در یک درام عاشقانه با پس‌زمینه‌ی جنگ، جایزه‌ی بهترین بازیگر زن هوادینگ را برایش آورد.

اما اوج ماجرا سال ۲۰۱۶ رسید. نقش «بی وی‌وی» در *Love O2O* — دانشجوی درخشان و آرام دانشکده‌ی کامپیوتر که عشقش در یک بازی آنلاین شکل می‌گیرد — نه‌تنها در چین بلکه در سراسر آسیا و میان مخاطبان بین‌المللی درام‌های چینی محبوب شد و تا امروز شناخته‌شده‌ترین نقش اوست. همان سال در یک درام تاریخی دوران چینگ نیز نقش اصلی زن را بر عهده داشت، و سال ۲۰۱۷ با *Rush to the Dead Summer* در نقش دختری کوشا از خانواده‌ای کم‌بضاعت، بار دیگر نشان داد در نقش‌های نوجوانانه و احساسی چقدر باورپذیر است.

در همین سال‌ها نامش به‌طور مرتب در فهرست صد چهره‌ی مشهور فوربس چین دیده می‌شد — رتبه‌ی سی‌ونهم در ۲۰۱۷، شصت‌وهفتم در ۲۰۱۹ و هشتادودوم در ۲۰۲۰ — و در سال ۲۰۱۷ در فهرست «۳۰ زیر ۳۰ سال» فوربس آسیا هم جای گرفت. آخرین نقش شاخصش پیش از توقف کار، «یی یائو» در سریال *River Flows to You* در سال ۲۰۱۹ بود؛ دختری سرسخت که در خانه‌ای پرتنش بزرگ می‌شود.

تصویر عمومی و شخصیت

آنچه ژنگ شوانگ را در نگاه هوادارانش متمایز می‌کرد، بیش از زیبایی یا انتخاب نقش‌ها، نوعی صراحت بی‌محابا بود. او در برنامه‌های زنده و نشست‌های خبری، برخلاف عرف محتاطانه‌ی صنعت سرگرمی چین، حرف دلش را بی‌واسطه می‌زد؛ گاه احساساتی می‌شد، گاه پاسخی می‌داد که تیتر می‌شد. رسانه‌ها بارها او را «رُک» و «بی‌پرده» توصیف کردند و بخش بزرگی از پیوند عاطفی مخاطبان با او از همین شفافیت می‌آمد.

نمونه‌ی روشن این خصلت، زمانی بود که در یک نشست خبری، در پاسخ به پرسش درباره‌ی تغییر ظاهرش، به‌جای انکار، جراحی زیبایی‌اش را علناً تأیید کرد و گفت نمی‌خواهد کسی را فریب دهد و ترجیح می‌دهد خودش درباره‌ی ظاهرش تصمیم بگیرد — اعترافی که در آن مقطع میان بازیگران زن چینی تقریباً بی‌سابقه بود و واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخت.

او در سال ۲۰۱۷ کتابی هم منتشر کرد؛ مجموعه‌ای از یادداشت‌های شخصی و خودزندگی‌نامه‌ای در سه بخش، که ۲۶ شعر سروده‌ی خودش را نیز در بر می‌گرفت. کتاب در زمان انتشار با استقبال هواداران روبه‌رو شد.

زندگی شخصی

رابطه‌های ژنگ شوانگ همواره بخشی از زندگی عمومی‌اش بوده است. او و بازیگر ژانگ هان در سال ۲۰۰۹ سر صحنه‌ی نخستین سریالشان با هم آشنا شدند؛ رابطه‌شان در سال ۲۰۱۳ علنی شد و در ۲۰۱۴ به پایان رسید. از اوت ۲۰۱۵ رابطه‌ای با خواننده هو یان‌بین داشت که تا مارس ۲۰۱۶ ادامه یافت و پایان آن را پدرش تأیید کرد.

در مه ۲۰۱۸ سر صحنه‌ی یک برنامه‌ی واقع‌نما با تهیه‌کننده‌ای به نام ژانگ هنگ آشنا شد. رابطه‌شان در اوت همان سال علنی شد، آن‌ها شرکتی مشترک راه انداختند و در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۹ در ایالات متحده مراسم ازدواج برگزار کردند. جدایی‌شان در دسامبر ۲۰۱۹ اعلام شد.

این زوج صاحب دو فرزند شدند که از طریق رحم جایگزین در آمریکا و به فاصله‌ی کوتاهی از هم — در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۹ و ۴ ژانویه ۲۰۲۰ — به دنیا آمدند. در مه ۲۰۲۱ دادگاهی در دنور آمریکا حضانت کامل هر دو کودک را به ژانگ هنگ سپرد.

نکته‌های کمتر شنیده‌شده

نخستین حضور او روی صحنه در چهارسالگی رخ داد، یعنی چهارده سال پیش از آنکه ستاره شود. نامی که هنگام تولد برایش انتخاب شده بود «ژنگ یی‌هان» گزارش شده است. او علاوه بر بازیگری خوانندگی هم کرده و یکی از قطعات موسیقی متن نخستین سریالش را خودش اجرا کرده است. قد او ۱۶۸ سانتی‌متر ثبت شده و رکورد جوان‌ترین نامزد بهترین بازیگر زن جوایز عقاب طلایی چین همچنان به نامش شناخته می‌شود.

جنجال‌ها و توقف فعالیت حرفه‌ای

در ژانویه ۲۰۲۱ شریک سابق او، ژانگ هنگ، در شبکه‌های اجتماعی نوشت که بیش از یک سال است در آمریکا مانده و به‌تنهایی از «دو جان کوچک» نگهداری می‌کند. در پی آن، اسناد و یک فایل صوتی منتشر شد که نشان می‌داد این زوج در دوره‌ای که دو مادر جایگزین باردار بودند از هم جدا شده‌اند و بحثی درباره‌ی رهاکردن یا واگذاری کودکان درگرفته است. رحم جایگزین در چین ممنوع است و موضوع به‌سرعت به یکی از پرمناقشه‌ترین بحث‌های افکار عمومی چین بدل شد؛ تا جایی که کمیسیون مرکزی امور سیاسی و حقوقی حزب کمونیست نیز علناً از او انتقاد کرد. برندهای تجاری، از جمله پرادا، قراردادهای همکاری‌شان را لغو کردند و از ۲۰ ژانویه ۲۰۲۱ فعالیت‌های هنری‌اش متوقف شد.

پرونده‌ی دوم مالی بود. در ۲۷ اوت ۲۰۲۱ اداره‌ی مالیات شانگهای اعلام کرد که او در فاصله‌ی سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۰ حدود ۱۹۱ میلیون یوآن درآمد اظهارنشده داشته و برای بازی در یک سریال، دستمزدی حدود ۱۶۰ میلیون یوآن را از طریق «قراردادهای دوگانه» از دید مقامات مالیاتی پنهان کرده است. مجموع مالیات معوق و جریمه‌ی تعیین‌شده ۲۹۹ میلیون یوآن (نزدیک به ۴۶ میلیون دلار) بود. سازمان ملی رادیو و تلویزیون چین فعالیت او را ممنوع اعلام کرد، چند سریال شاخصش از جمله *Love O2O* و *Swords of Legends* از سکوهای پخش داخلی برداشته شد، حساب‌های رسمی‌اش در وی‌بو و فضای گفت‌وگوی هوادارانش بسته شد، ناشر کتابش آن را از کتاب‌فروشی‌ها جمع کرد و دو جایزه‌ی هوادینگ او نیز پس گرفته شد. او در همان روز در یادداشتی عذرخواهی کرد.

پیامدهای حقوقی ادامه یافت: در سپتامبر ۲۰۲۳ دادگاهی او را به پرداخت حدود ۶۰ میلیون یوآن غرامت به یکی از سرمایه‌گذاران بابت نقض قرارداد محکوم کرد و در دسامبر همان سال اجرای اجباری حکمی به ارزش ۹۰.۵ میلیون یوآن علیه او ثبت شد.

سال‌های اخیر

از سال ۲۰۲۱ تاکنون هیچ فعالیت حرفه‌ای تأییدشده‌ای از ژنگ شوانگ در صنعت سرگرمی چین ثبت نشده و ممنوعیت کاری او همچنان پابرجاست. گزارش‌های معتبر حاکی از آن است که او به ایالات متحده نقل مکان کرده و پرونده‌های مالی و اجرای احکام مربوط به بدهی‌هایش در چین در سال‌های اخیر ادامه داشته است. تا زمان تهیه‌ی این پرونده، هیچ نشانه‌ی موثقی از بازگشت او به بازیگری وجود ندارد.

یادداشت پژوهشی

دو نکته را باید صریح گفت. نخست، تاریخ تولد: منابع معتبر چینی و بین‌المللی به‌طور هماهنگ ۲۲ اوت ۱۹۹۱ را ثبت کرده‌اند، در حالی که برخی پایگاه‌های داده‌ی سینمایی ۲۱ اوت ۱۹۹۱ را درج کرده‌اند؛ تاریخ نخست مستندتر است. دوم، بخش بزرگی از مطالبی که در دو سال گذشته درباره‌ی زندگی خصوصی او در آمریکا در فضای مجازی منتشر شده — از جمله ادعاهای مربوط به روابط شخصی، منابع مالی و تغییرات ظاهری — متکی بر منابع تأییدنشده و شایعه است و به همین دلیل آگاهانه از این پرونده کنار گذاشته شده است.